VN không có triệu phú hay tỷ phú $ đi lên từ lĩnh vực tài chính nhưng hay hiểu biết mọi thứ vượt tầm hiểu biết của người khác. Làm thế nào mà một chuyên gia tài chính của VN lại liều lĩnh nói rằng lãi suất trái phiếu dài hạn (hay lợi suất trái phiếu) của chính phủ VN nếu phát hành bằng ngoại tệ để huy động vốn bằng đồng $ sẽ an toàn hơn trái phiếu quốc trái gọi là trái phiếu kho bạc chính phủ Mỹ kỳ hạn 10-năm, và chuyên gia tài chính VN còn lý luận là trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10-năm của VN sẽ hấp dẫn hơn trái phiếu chính phủ Mỹ vì lợi suất trái phiếu của VN cao hơn nên hấp dẫn hơn trái phiếu Mỹ. Lý do Mỹ đang nợ quá lớn. Hãy nhớ rằng Mỹ nợ thiên hạ là nợ bằng đồng nội tệ, là đồng $, dù đồng $ tăng giảm như thế nào thì Mỹ vẫn chỉ nợ bằng đó tiền, và khoản nợ nước ngoài của Mỹ là rất thấp so với sản lượng GDP của Mỹ, nó chỉ chiếm khoảng 1/4, đó là tính trong tất cả các khoản nợ của Mỹ mà thôi. Nếu xét về mức nợ của VN khi đi vay và trả ra ngoại tệ so với sản lượng GDP kinh tế bé tẹo teo có 194 tỷ $ (năm 2015) thì mức nợ đó của VN là rất rủi ro, và không có khả năng trả nợ nếu chỉ cần 1/2 số nợ đó đáo hạn dồn dập là sập đổ hệ thống tài chính ngay, nên đừng thiếu kinh nghiệm mà đi so sánh kiểu đó.
Tôi thì ngần ngại nêu tên, vì lịch sự. Hãy nhớ rằng Xếp hạng tín dụng của trái phiếu dài hạn của Mỹ được : Standard & Poor’s, Moody's (Mỹ), Fitch Ratings (Pháp), DBRS (Canada) và AM Best (Nhật) đánh giá ở mức AAA (duy nhất S & P đánh giá ở mức AA+, ổn định). Tức là mức tín nhiệm cao nhất và tuyệt đối an toàn, vì Mỹ đi vay có khả năng trả nợ và trả lãi thấp. Hầu hết các cơ quan này kiểm soát đến 97% các tờ giấy nợ đang lưu hành trên thế giới. VN thì bị định giá ở mức B1 cho đến BB- (tức là mức định giá không có khả năng nghĩa vụ cam kết trả nợ). Có nghĩa là đi vay phải chào mời lãi suất cao thì mới thu hút được khách cho vay, để dự phòng trường hợp VN vỡ nợ thì còn lấy lãi được lãi cao.
Thứ nữa chuyện khó tin là đi vay mà phải trả lãi cao thì làm sao tiền đi vay còn nguyên vẹn cho đầu tư. Vay với mức lãi chào thầu cao thì mới có khách mua nợ, và chỉ nghĩ đến việc trả lãi thì làm sao mà an toàn được. Hãy nhớ rằng một quốc gia đi phát hành trái phiếu mà trả lãi dài hạn ở mức trên 10% là quốc gia đó đã đi tới tột cùng của sự sụp đổ và suy thoái kinh tế. Ví dụ Nga gặp khủng hoảng kinh tế cao trào khi Ruble Nga mất giá tệ hại nhất trong tháng 1/2016 là phải đến 82,45 Ruble Nga mới đổi được 1 $ khi giá dầu tuột xuống mức có lúc chỉ còn gần 27 $ / thùng (tính cho giá dầu giao theo tháng của dầu thô Brent tại London), thì Nga đi vay qua phát hành giấy nợ phải trả lãi 14,7%. Ngay cả Venezuela bây giờ đi vay thế chấp bằng các mỏ dầu thì phải trả lãi suất trái phiếu ở mức 10,50%, còn vay không đề cập đến thế chấp các giếng dầu hay không trả nợ bằng dầu thì phải trả 40 cent cho 1 USD, tức là vay phải trả lãi đến 40%.
Đối với VN thì đi vay nhiều đợt trước đây thì phải trả lãi đến 7%, như trường hợp năm 2005, đây là lần đầu tiên VN phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ, để huy động vốn 750 triệu USD, vay trong hạn kỳ 10-năm với lợi suất là 7,125% trên thị trường tài chính New York, mức vay các năm sau này thì thấp hơn một chút, và có lẽ bây giờ tỷ lệ nợ công của VN quá cao thì vay sẽ đắt đỏ hơn, nó cũng giải thích phần nào VN nhiều lần hoãn khoản vay 3 tỷ $ trên thị trường tài chính quốc tế.
Hãy nhớ rằng, nếu VN đi vay chính thức từ thị trường này thì không thể mị dân hay qua được mắt tôi cả, đó là nghiệp vụ chuyên môn của tôi. Vì Morgan Stanley giao dịch mua bán các tờ giấy nợ này chiếm đến 1,98%. Trên thị trường vay nợ này còn có các ngân hàng mua bán môi giới hay kể cả cho vay thì có các ngân hàng sau: Citigroup (NYSE: C); Deutsche Bank yết giá tại Frankfurt của chỉ số chứng khoán DAX (FWB: DBK), tại New York mã chứng khoán của Deutsche Bank (NYSE: DB); Barclays Plc (FTSE 100 mã chứng khoán BARC: LN, tại New York NYSE: BCS); PMorgan Chase (NYSE, Dow Jones: JPM); UBS mã chứng khoán tại New York (NYSE: UBS); Bank of America (NYSE: BAC); HSBC; BNP Paribas SA (EPA: BNP); Goldman Sachs (Dow Jones, NYSE: GS); Royal Bank of Scotland, Lloyds Bank (FTSE 100, mã chứng khoán RBS: LN); Société Générale (EPA: GLE); Standard Chartered (LON: STAN), và ngân hàng đầu tư Morgan Stanley (NYSE: MS) như đã nói dù họ chỉ xếp trên ngân hàng Thụy Sĩ Credit Suisse (VTX: CSGN) một chút khi đầu tư và làm nghiệp vụ tư vấn vay nợ kiểu này.
Cho nên đừng gân cổ cái lý khi tôi nói nếu VN bây giờ đòi phát hành giấy nợ đi vay thì phải trả mức lãi là 6,5% cho tới 7% chứ không có cái mức lãi 3% như một số chuyên gia kinh tế dự luận viên của VN giải thích nhé.