Trong bài báo: "Nợ, trả nợ và khủng hoảng". Nguồn bạn đọc: www.thesaigontimes.vn/156693/No-tra-no-va-khung-hoang.html
Đây là bài phân tích của tác Vũ Quang Việt. ông là một nhà kinh tế học gốc Việt, đã kinh nghiệm qua chức Vụ trưởng Vụ Tài khoản Quốc gia thuộc Cục Thống kê Liên Hợp Quốc. Các bài viết trên www.tapchithoidai.org/, cộng tác bởi các tác giả: Huỳnh Thế Du, Trần Văn Thọ.
Ở bài báo này tôi giải thích rằng nhũng món nợ chính phủ tính theo phần trăm năm 2015 là 115 tỷ $, bằng 59,5% GDP. Đó là họ đang ám chỉ so sánh để tính cho cái GDP (danh nghĩa) của VN năm 2015 là lấy số chẵn có nơi ghi là 192 tỷ $, WB thì chấp nhận 194 tỷ $, chứ họ không tính cho cái GDP (PPP) ảo giác 593,5 tỷ $ của VN mà công ty PricewaterhouseCoopers (PwC) đang bị mắc kẹt vì mất uy tín đưa ra mà hàng ngày họ tung ra mấy bài bao để giải thích về cái GDP (PPP) này mà đứa trẻ co nó cũng hiểu, nên đừng giải thích cho mất thời gian.
Ta hết sức thận trọng và tránh nhầm lẫn là khi họ nói về nợ công hay nợ chính phủ theo phần trăm của GDP bao nhiêu phần trăm của năm nào đó thì họ đang so sánh cái GDP của năm ấy. Thí dụ cái khoản nợ chính phủ VN so với GDP năm 2014 của VN mà các định chế tài chính như IMF, WB, ADB họ ghi là 50,5%. Đó là họ đang ám chỉ cho cái GDP 186,2 tỷ $ của VN tạo ra năm 2014. Còn nếu mà mấy kẻ cuồng PwC đòi tính theo GDP (PPP), mà nếu quốc tế họ chỉ ghi nợ chính phủ của VN so với GDP (PPP) năm 2015 là 593,5 tỷ $ của VN là 59,5% (không ghi kèm nợ bao nhiêu tỷ $) thì khi đó VN sẽ không thể trả hết nợ được, và chỉ còn cách là xù nợ, vì nợ quá khủng khiếp. Còn nếu họ ghi nợ nợ chính phủ tính theo GDP (PPP) mà họ chỉ ghi là nợ 115 tỷ $ (không ghi kèm theo phần trăm của cái GDP (PPP) này thì dân VN không quá lo lắng mà mất ngủ, vì nó chả có nợ bao nhiêu cả vì nợ 115 tỷ $ so với GDP (PPP) đến 593,5 tỷ $ thì chẳng nợ bao nhiêu cả.
Đối với TQ xưa kia Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, hay Bank for International Settlements (BIS) họ thống kê khoản nợ của TQ leo lên đến 28.000 tỷ $ (tức là họ ám chỉ nợ nợ đến 280% so với GDP), tức là ta làm chẳn con số đó. Điều đó có nghĩa là BIS họ đang ám chỉ cái khoản nợ tính theo cái GDP 10.000 tỷ $ của TQ, chứ họ không tính theo cái GDP (PPP) ảo giác hơn 19.000 tỷ $ của TQ, vì đâu có ai để ý nó đâu mà tính.
Đối với các khoản nợ khác như nợ nước ngoài. Thường thường là thị trường tài chính và giới đầu tư họ không ghi theo nợ trên GDP bao nhiêu phần trăm nữa mà họ ghi vay bao nhiêu ghi nợ bấy nhiêu tỷ $ hay tỷ EUR, JPY,.... vì khoản nợ này rất quan trọng nên hồ sơ này họ có thể cập nhật hàng tháng hay hàng quý nếu quốc gia đó có vấn đề về nguy cơ vỡ nợ hoặc không trả được nợ. Lý do nếu ghi theo GDP thì phải đợi hết năm mới có con số GDP để tổng kết, nên thị trường tài chính họ tách khoản nợ nước ngoài ra riêng biệt để cập nhật nợ này cho nhanh, vì nợ kia thì chính quyền nước đó họ có thể nợ người dân họ và họ tự giải quyết lấy chứ nợ nước ngoài họ không bao giờ tha thứ khi trì hoãn trả nợ.
Ngoài các khoản nợ kể trên thì tại các nước tiên tiến thì họ còn có hồ sơ phân tích về nợ tư nhân (nợ này tính theo Tổng sản phẩm quốc nội - GDP). Khoản nợ này thường rất cao, nhưng không đáng ngại, nó chủ yếu đo lường mức độ tiêu dùng của người dân. Thí dụ Mỹ nợ kiểu này năm 2015 là 197,12% GDP, Thụy Sĩ là 211%, Hàn Quốc 260% GDP,....
Trong các khoản nợ này thì trong đó khoản nợ quan trọng nhất mà nó thường gây ra suy thoái kinh tế Mỹ và Âu châu, Nhật Bản,... đó là nợ của các hộ gia đình (loại nợ này được so sánh với sản lượng kinh tế GDP, tức là tính theo phần trăm của GDP). Nôm na về các khoản nợ là chính phủ vay nợ được thì tư nhân tụi tao cũng vay nợ được..hi..hi... Nhưng mà tư nhân và các hộ gia đình họ vay họ tự trả, họ tự tiết kiệm, hoặc xù nợ cũng chả sao. Còn chính phủ mà đi vay nợ mà xù nợ thì đừng ló đầu ra ngoài hay tuồn tài sản ra nước ngoài, vì quốc tế họ sẽ tịch thu hết, kể cả chát bắt truy tố,...
Năm 2008-Mỹ bị khủng hoảng kinh tế mà nợ của các hộ gia đình tăng cao, khi đó nhà kinh kinh tế học vĩ mô quốc tế như Paul Krugman:krugman.blogs.nytimes.com/ cho rằng đó là nguyên nhân gây ra khủng hoảng nợ thậm chí cảnh báo nền kinh tế Mỹ sẽ đi vào vết xe "thập kỷ đánh mất" của Nhật xưa kia nó được tích lũy khi khoản nợ kiểu này tại Mỹ đến trong quý IV năm 2007 leo lên mức 95.50% của GDP, họ bi quan là các hộ gia đình nợ quá cao nên thắt chặt chi tiêu khiến tiều dùng trong nước yếu sẽ gây ra khủng hoảng kinh tế,......
Khu vực đồng Euro bị khủng hoảng nợ dẫn đến kinh tế què quặt, thì giới phân tích kinh tế tìm kiếm ra đủ loại phát minh để tìm ra nguyên nhân như nợ trên thu nhập đồng lương (tính theo GDP),.... đủ loại nợ hết,....
Kết luận của tôi là trở lại hồ sơ nợ nần của VN đúng là bất hạnh, nền kinh tế chưa vượt Canada về GDP (PPP) thì mắc nợ quá cao. Nền kinh tế sau này chỉ đi về hướng trả nợ và trả lãi nên tiền đầu tư vào kinh tế sẽ ít đi, thậm chí là tiền trợ cấp xã hội hay bảo hiểm y tế sẽ toi tóp đi, thuế má sẽ tăng chứ không giảm nên sẽ kéo sụt mức tăng trưởng GDP. Cho nên chính phủ VN cần giảm nợ xuống, và bớt háo danh về con số tăng trưởng GDP chỉ tiêu đề ra,....