HỎI ĐÁP TÀI CHÍNH VỀ CÁC GÓI QE MÀ MỸ ÁP DỤNG THÀNH CÔNG
Thực tế các gói QE này nó xuất phát từ kinh nhiệm của Nhật Bản là nước đầu tiên sử dụng QE, từ năm 2001-2006. QE, nó được khởi động lại vào năm 2012, khi Shinzo Abe làm thủ tướng Nhật. Sau đó FED áp dụng nó vào năm 2008, và UK hay Anh quốc áp dụng nó vào năm 2009, rồi kế đến Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã thông qua việc áp dụng QE vào tháng 1/2015.
Hãy nhớ rằng chính sách "nới lỏng tiền tệ" đã được các tin tức thị trường và truyền thông nói rất nhiều trong chính sách tiền tệ nới lỏng của nó cũng như nhiều chủ đề kinh tế phức tạp, có rất nhiều thông tin sai lạc và nhầm lẫn về những gì nới lỏng định lượng và làm thế nào nó ảnh hưởng đến các nền kinh tế cũng như các thị trường chứng khoán Mỹ và thế giới. Thật không may, các học giả nghiên cứu kinh tế tại VN thường xuyên nói đến nới lỏng định lượng (QE) là "in thêm tiền" (print more money), thổi bùng cuộc tranh cãi của giới đầu tư cho Mỹ vay tiền khi họ lo lắng về "trần nợ công" (debt ceiling) của Mỹ bị xuyên thủng. Và làm thế nào FED phải thu hồi lại số tiền đã bơm ra còn lớn hơn cả rổ dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc đang nắm giữ? Và họ cho rằng Mỹ in tiền tạo ra nợ để lưu hành đồng USD trên thế giới.
Thực tế không phải vậy, nới lỏng định lượng nó không thực sự làm tăng cung tiền trong lưu thông vào kinh tế, vì FED mua trái phiếu trên thị trường thứ cấp, mà vẫn chủ yếu là FED cố gắng hạ lãi suất và khuyến khích cho vay tiêu dùng khi mua trái phiếu, nó không trực tiếp làm tăng lượng tiền trong hệ thống ngân hàng. Điều này để nói rằng lãi suất tại Mỹ giữ quá thấp quá lâu vẫn không gây ra lạm phát. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ thực tế không tăng mà còn giảm,
Các giả pháp QE này, thực tế là lãi suất bằng số không, thậm chí là số âm. Vì lãi suất hạ tới "mặt đất" mà doanh nghiệp vẫn không dám đi vay thì Ngân hàng Trung ương Mỹ tung ra biên pháp bất thường là chính sách "nới lỏng định lượng" (Quantitative Easing - QE). Cụ thể: QE1 (tháng 12/2008 - tháng 6/2010), QE2 (tháng 11/2010 - tháng 6/2011), QE3 (tháng 9/2012), QE4 (tháng 1/2013 cho đến nay, chủ yếu đánh đu bằng trò lừa thị trường bằng cánh dọa nạt sẽ hạ lãi suất Fed Funds Rate một thời gian dài đáng kể. Nói văn tắt, nôm na cho dễ hiểu về các gói QE là không chỉ hạ lãi suất cho đồng tiền trở thành rẻ hơn, mà là bơm thẳng tiền vào doanh nghiệp. Khiến cho thiên hạ sợ tiền Mỹ mất giá mà bung ra để đầu tư để thúc đay chi tiêu dẫn đến tăng trưởng kinh tế.
Cụ thể, khi lãi suất cổ điển thông thường tại Mỹ đã hạ tới tột cùng bằng số không rồi mà lượng tiền vay mượn vẫn bất động chưa nhúc nhích thì Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) phải dùng biện pháp giúp cho hệ thống các ngân hàng Mỹ có thêm thanh khoản và cho vay dễ dàng hơn. Khi được bơm tiền để cho vay thì thực tế các ngân hàng này đã phát hành tiền tệ trước đó rồi. Tức là biện pháp này không khác gì là in thêm tiền bơm vào nền kinh tế.
Về bối cảnh thì thực tế, FED có thể mua trái phiếu trên "thị trường mở" (Open Market Operations) và trả ra bằng bạc mặt là tieneeenf thật bằng thủ thuật bút toán mà FED hưa hẹn “bằng lời hứa” sẽ trả bằng hình thức này hay bằng hình thức khác khi các tài sản cơ bản như chứng khoán, trái phiếu, tiền tệ khác đáo hạn nhưng vẫn có thể cho giãn thời gian trả cả vốn lẫn lời (tức là nói như tỷ phú Warren Buffett, thì FED là con buôn tiền vĩ đại chứ chả phải hào phóng in tiền phát miễn phí cho ai cả). Hoặc Fed có thể in thêm tiền mua lại các tài sản đầu tư tài chính. Thực chất vẫn là FED vẫn dùng thủ thuật là đem tiền ra thị trường mua lại tài sản của các doanh nghiệp để thông cái vòi tín dụng làm tăng thanh khoản để cho vay dễ dàng hơn. Tức là FED bơm tiền bằng cách mua lại khoản nợ thế chấp của các doanh nghiệp tài chính, rồi đóng gói các khoản nợ này thành chứng phiếu bán lại trên thị trường để lấy lời.
Vẫn chủ yếu là FED sang lọc phân loại các dạng tài sản được mua lại, FED chọn mua những khí cụ tài chính có kết quả kích thích kinh tế cao nhất, như là mua chứng khoán, hay trái phiếu. Chẳng hạn FED in tiền mua trái phiếu dài hạn khiến lợi suất trái phiếu hạ, tức là làm lãi suất dài hạn của nhiều loại tín dụng hạ giảm, nó cung giống như việc hạ lãi suất ngắn hạn ngân hàng. Kể cả việc FED chấp thuận cho các ngân hàng, hay các doanh nghiệp, tổ chức tài chính vay thêm tiền, như việc mua lại một số tài sản bằng chứng khoán, hay kể cả các giỏ ngoại tệ nước khác như đồng EUR, yên Nhật (JPY), Bảng Anh (GBP), đồng đô la Canada (CAD), Krona Thụy Điển (SEK), Franc Thụy Sĩ (CHF), hay vàng,...
Tức là thuần về kinh tế hay tài chính thì thực tees FED chỉ là bơm tiền bằng thể thức "bút ghi kế toán" chứ không phải in tiền ra rồi cấp phát cho các ngân hàng như việc chở xe tiền tới gõ cửa các chi nhánh ngân hàng cấp phát cho họ tung ra lưu hành. Cho nên mới gọi là "chính sách nới lỏng định lượng của Mỹ" qua các gói "QE" rất rắc rối này.
Thực tế, các biện pháp QE này khá tinh vi, nó lừa được biết bao giới tiêu dùng và các nhà đầu tư non kinh nghiệp, nó không chỉ có công hiệu "dọa nạt", là cho dân chúng, và giới đầu tư biết rằng lãi suất ngắn hạn và dài hạn ấy sẽ được duy trì rất lâu ở mức thấp lâu nhất với "thời gian dài đáng kể", để mọi người sợ hãi nghĩ rằng lãi suất thấp sẽ thúc đẩy lạm phát gia tăng làm đồng bạc mất giá, tức là đồng USD mất giá khiến mọi người ta sợ lạm phát tăng cao không dám cất giữ tiền ở trong ví mà đem tiền ra tiêu xài để thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Bởi lẽ, ta cần hiểu rằng, nền kinh tế các nước đã phát triển cao như Mỹ, Nhật, EU trước đây có đà tăng trưởng cao là đến nhờ lực đẩy đến từ sức tiêu thụ nội địa của người dân, vì hiện nay nợ của nần của các hộ gia đình quá cao khiến người dân ở các nước Mỹ, EU, NhẬT ít chi tiêu, họ tiết kiệm để trả nợ nhất là Nhật Bản và Âu châu, đã đẩy các nền kinh tế này trôi vòa suy thoái.
Cho đến thời điểm này, thực tế, chỉ duy nhất nền kinh tế Mỹ, Anh quốc đã thu hồi các biện pháp QE này, chỉ còn Nhật, EU, TQ là đang áp dụng nó. Đối với nền kinh tế "bệnh hoạn" của TQ, dù đạt mức tăng trưởng thấp không còn như xưa và vẫn lâm trọng bệnh và họ đang thử nghiệm áp dụng mô hình các biện pháp QE này. Thực tế TQ đã áp dụng nó kể từ ngày 12/6/2015. Còn việc thành công hay thất bại thì hãy đợi đợi đấy khi các khoản cho vay đảo nợ đáo hạn sẽ xẩy ra trong vòng 3,7 năm nữa thì sẽ có kết quả. Đó là mức nọ khổng lồ to lớn hơn cả Mỹ.