Bạn đọc hay thắc mắc rằng là hay thấy bản tin nhiễu loạn là VN hay bội chi ngân sách, nhưng lại nghe họ nói VN giảm nợ công. Điều đó là thế nào?
Ôi thôi thôi trước hết tôi trả lời khiến cho nhiều người phải giật mình là tại VN có lẽ họ có quá nhiều cơ quan báo chí nên họ không thể kiểm duyệt được nên nó cũng là tử huyệt cho họ khi giấu đầu hở đuôi.
Đó là đơn giản mà tôi lược giản tối đa thuật ngữ tài chính cho tất cả mọi người dù không phải là chuyên gia phân tích kinh tế tài chính cũng vẫn có thể hiểu nổi. Đó là bất kể khi nào bạn nghe đến sự bội chi ngân sách hay thâm hụt ngân sách hàng năm, đó là vấn đề nợ công quốc gia đó đang tăng lên chứ không giảm, vì sự thâm hụt ngân sách hay bội chi ngân sách được tích lũy hàng năm đó là sự gia tăng con số nợ công.
Lý do rất đơn giản, đó là khi chính phủ quốc gia đó tăng chi quá nguồn thu của ngân sách, tức là gây bội chi hoặc thiếu hụt ngân sách, thì thực tế chính phủ đó phải in bạc hay đi vay để bù vào đó. Cụ thể như khi số thu ngân sách chỉ có 100 bạc mà muốn tiêu xài 150 bạc thì phải vay tiền hay in thêm 50 bạc mà bù vào đó có nghĩa là họ đang nâng thêm mức nợ công thêm 50 bạc vào đó. Hãy nhớ rằng khi đã vay, hay in bạc ra dùng thì sẽ có ngày phải hoàn trả cả vốn lẫn lãi dưới dạng này hay dạng kia rất tinh vi. Đó trường hợp hay gặp là lạm phát bất thường của quốc gia đó cao hơn với các nước khác cùng một thị trường giống nhau, đó là loại thuế khá tinh vi đánh vào túi tiền của người dân toàn quốc, đặc biệt là người có đồng lương thu nhập cố định là bị thiệt nhất (vì họ chiếm số đông nhiều nhất là tạo ra nhiều của cải nhiều nhất chứ nó không đánh thuế vào đám người giàu bất thường như kinh doanh bất động sản chẳng hạn, vì đám người này không tạo ra của cải để xuất khẩu). Chuyện thứ nữa khi các chính quyền mà tăng chi quá nguồn thu thì tất nhiên họ phải đi vay, chẳng hạn như phát hành trái phiếu, và phải trả tiền lời là tiền gốc đến tiền lãi, điều đó có nghĩa là người ta lại tăng thêm một khoản chi phí khác. Tức là họ lấy đi một số tài nguyên vốn liếng rất quan trọng là thay vì để dành đầu tư cho kinh tế là nâng mức lợi tức thu nhập của người dân, tức là nâng mức lương như việc đầu tư vào kinh tế tạo thêm nhiều việc làm trên thị trường nếu nguồn cung người lao động thiếu thì họ tăng lương cho người lao động,…để thu hút lao động vào các dự án đầu tư đó.
Tuy nhiên vì chi tiêu bừa bãi và vay nợ nhiều thì tiền đầu tư đó thay vì được dùng đầu tư cho kinh tế để tạo ra sản xuất và tăng việc làm thì họ lại mang tiền đó đi trả nợ lẫn lãi là không đầu tư cho kinh tế khiến cho GDP sút giảm, lương bổng bị cắt hạ, vì người lao động bị thất nghiệp đông hơn,..Vì họ có dùng tiền đó cho sản xuất đâu.
Việc đi vay hay in bạc ra tiêu xài như vậy nó cũng tác động lên việc lãi suất ngắn hạn ngân hàng sẽ phải tăng. Lợi suất trái phiếu cũng vì thế mà tăng, đó là cái vòng luẩn quẩn cho chứng bệnh chi tiêu qúa lố như việc nghiện xây tượng đài, cồng chào hay biểu tượng gì đó của các tỉnh bằng tiền ngân sách,…