Việc nhiều người thắc mắc báo người nhà của NHNN đưa tin về việc Moody's nâng hạng tín nhiệm của VN hôm 28/4/2017 vừa qua là thật hay đùa, vì rất ít thấy các tờ báo lớn ở VN đưa tin này, điều đó là gì cho VN?
Đầu tiên tôi là tôi phủ nhận việc công ty đánh giá tín dụng là Moody's, trong động thái mới nhất họ nâng điểm tín nhiệm từ mức B1 (ổn định, hay stable), lên hạng B1 (tích cực, hay positive) là có thật, mức hạng đó cũng không có tác động nào đáng kể cho VN đi vay được hưởng lãi rẻ cả. Đó là bởi vì mức hạng này nó chỉ tương ứng với cấp B+ (tích cực) này nó tương ứng với cấp độ mà Standard & Poor’s, Fitch Ratings đánh giá cho VN. Vì thực tế trong ba hãng đánh giá tín dụng này như là Standard & Poor’s, Moody's, Fitch Ratings chấm điểm cho VN thì Moody's vẫn đánh giá thấp nhất so với hai hãng kia. Cụ thể là Standard & Poor’s, Fitch Ratings họ đã đánh giá mức tín nhiệm của VN ở cấp hạng BB- (ổn định) là đối với Fitch Ratings (ngày 3/11/2014); đối với S & P (ngày 6 tháng 6/2012) rồi. Điều đó có nghĩa là Moody's dù nâng hạng tín nhiệm VN nhưng họ vẫn cho điểm thấp hơn hai cơ quan kia.
Ôi thôi đối với mức đánh giá tín nhiệm trái phiếu BB+, BB, BB- (tương ứng Ba1, Ba2, Ba3), thì đây còn là loại trái phiếu rủi ro, và các nghĩa vụ cam kết về tài chính còn không chắc chắn, huống hồ xếp dưới nữa là B +, B, B- (B1, B2, B3) thì còn rất tiêu cực là loại trái phiếu cực kỳ đầu cơ là gần như mức rác. Tức là Moody's vẫn đánh giá trái phiếu của VN ở mức rác (trái phiếu rác), và đi vay phải trả lãi hay các chi phí tài chính khá cao và rất khó đi vay được tiền trên thị trường tài chính quốc tế.
Tôi thì ngạc nhiên là kể từ khi VN được chính thức gia nhập thị trường tài chính thế giới thì mức đánh giá tín dụng trái phiếu của VN kể từ đúng 20 năm thì mức tín nhiệm của VN không tăng mà còn sụt. Đó là Moody's đánh giá ở mức Ba3 (ổn định là tương ứng cấp BB- vào tháng 4/1997), thậm chí là năm 2007 Moody's đã nâng hạng xếp hạng tín nhiệm của VN lên mức cao nhất là Ba3 (positive, hay tích cực), chả hiểu sao 10 năm sau thì mức đánh giá này của VN lại sụt đến 1 cấp chuẩn của họ là dưới mức hạng đầu cơ thì đúng là không có gì hãnh diện cả.
Hãy nhớ rằng cách đây 15 năm, tức là vào tháng 6/2002 thì , Fitch Ratings đã đánh giá mức tính nhiệm này của VN ở mức khá cao là BB- (tích cực), vậy mà bây giờ thì sụt 1 cấp nâng đỡ hay khuyến khích là BB- (ổn định). Trong khi cơ quan S & P đã cho đánh giá mức tín nhiệm này của VN ở mức cao nhất của họ BB (tiêu cực) trong tháng 12/2010, là mức cao nhất của VN, vậy bây gì thì vẫn thấp hơn 1 cấp chuẩn của họ đã cho VN 7 năm trước.
Trở lại hồ sơ Moody's nâng hạng tín nhiệm của VN hôm 28/4/2017 từ mức B1 (ổn định) lên mức B1 (tích cực) là họ cho rằng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào VN tăng mạnh mẽ, cũng như VN có những tiến bộ về “tự do thị trường” , có lẽ họ nhận xét dựa vào cảm quan là việc VN thúc đẩy gia nhập vào các hiệp định thương mại, hay tổ chức hội nghị APEC vào tháng 11/2017 tới đây ở Đà Nẵng, VN.
Thực tế mức tín nhiệm mà Moody's đánh giá cho VN như vậy là họ không thể hạ thấp nữa mà chỉ khuyến khích tăng, vì từ mức B+ mà hạ 1 cấp khuyến cáo là B- thì khác nào các trái phiếu của VN phát hành ra nó bị rách, và nếu hạ thêm 1 cấp chuẩn nữa thì đi về mức các quốc gia bị vỡ nợ là Caa1 (cấp nguy ngập trong tình trạng cạn tiền trả nợ mà cần cấp cứu của thị trường tiền tệ).
Với mức đánh giá tín nhiệm như VN bây giờ thì chẳng thể vay được tiền lãi thấp, mà phải trả lãi rất cắt cổ và rất khó có tổ chức tài chính nào dám cho vay lớn từ 3 tỷ $ trở lên, vì khả năng mất nợ cao, có lẽ VN vẫn phải đi vay phải chào mời lãi cao mới có khách vay được. Đó là thành quả của VN quá tệ hại, nhưng người ta cứ vẫn ca hót, và không chịu phấn đấu, nền kinh tế chỉ có thể tiếp cận vốn vay viện trợ và vốn vay ODA chứ không thể vay trên thị trường được.