Đây là câu hỏi của nhiều nhà đầu tư VN từ triệu phú nay đi làm công nhân, nhà cửa tài sản gọi là đất vàng bán sạch vì lỗ lã khi đầu tư chứng khoán và đầu tư vàng cũng như đầu tư tiền tệ? Họ đặt câu hỏi là đến bây giờ họ vẫn không hiểu kẻ nào cướp hết tiền của họ, và còn cả hàng triệu người khác cũng vậy? Ngân hàng Nhà nước thì đổ lỗi cho nạn đầu cơ gây ra, tiến sĩ dư luận viên của đảng cũng đổ lỗi do người dân đầu cơ gây ra? Nhà báo và ban biên tập bị cách chức và bị tước thẻ nhà báo như lá mùa Thu rụng?
Trước hết đây là câu hỏi có lẽ nếu tôi trả lời đơn giản sẽ khiến nhiều người giật mình, vì năm xưa vào thời đó tôi chưa biết nói được tiếng Việt, và cũng có chú ý đến nền kinh tế VN, vì thời đó tôi vẫn còn phụ trách nghiên cứu và đầu tư chiến lược vào thị trường Nhật, Hồng Kông, Singapore, và TQ, và VN thời đó được ca tụng là con Hổ Châu Á đang lên.
Tại VN, quốc gia này hay lạm dụng từ "nhân dân", như "đất đai là của nhân dân, do nhà nước quản lý làm chủ đầu tư", rồi "nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân",... và người ta cũng hay lạm dụng nhân dân, như việc muốn nhân dân góp vàng, USD cho nhà nước kinh doanh, và trả nợ, hay khi tiền mất giá thì quay sang đổ lỗi cho người dân đầu cơ vàng, tích trữ USD,... nói chung cái gì cũng bám vào nhân dân cả.
Tôi phải khâm phục là NHNN VN xưa kia họ quá giỏi và người dân VN chịu đựng gian khổ quá giỏi (xin lỗi, tôi không cố ý miệt thị người dân VN, vì ngôn ngữ, và nghiệp vụ phân tích kinh tế nên đành phải thốt ra những từ thiếu kiềm chế này).
Lý do khá đơn giản, bạn đọc chỉ nhìn vào cái biểu đồ tiền tệ tỷ giá USD/VND thì khỏi cần phân tích hay tin ai cũng nhận ra là mình đang bị lừa và bóc lột tài chính. Vì giá cả đơn vị tiền tệ VND luôn trượt giá theo năm tháng của thời gian.
Hãy nhớ rằng như tôi hay phân tích, về nghiệp vụ đầu cơ vàng và USD thì nó là chuyện rất khó ai làm nổi.
Lý do, đầu cơ vàng hay tiền tệ trước đây mà lại gây ra biến động ở tầm vóc cả vĩ mô của cả nền kinh tế quốc gia và cả quốc tế? Thì đó là người ta cần xem lại. Và đó là lý lẽ phân tích mù quáng thiếu kinh nghiệm và lý thuyết. Hoặc người ta đang đổ thừa một ai đó siêu hiện thực và vô hình, để lừa người dân, hoặc họ nghĩ người dân dễ bị lừa. Thuần về kinh tế và kinh doanh khi trước đây cũng vậy và sau này cũng thế là ở VN người ta hay đỗ lỗi cho nạn đầu cơ tích trữ vàng, ngoại tệ, nhất là tích trữ đầu cơ đồng USD, và nó gây ra biến động tỷ giá USD / VND. Đó là lý luận sai trái, mà kẻ đầu cơ chính là những người đưa ra chính sách đó. Và thủ phạm là tôi nêu tên đích danh luôn, đó là Ngân hàng Nhà nước VN.
Đơn giản, không cần giải thích gì nhiều, hãy nhìn giá vàng tại VN chênh lệch quá lớn so với giá vàng quốc tế thì người dân đều biết cả, không cần phải là chuyên gia lý luận giải thích. Vì trước ấy giá vàng chênh nhau không lớn, nó chỉ chênh lệch quá cao khi người ta đưa ra cụm từ "bình ổn giá vàng".
Với giá vàng, lý do khi bong bóng vàng nổ ra vào ngày 5/9/2011, giá vàng đạt kỷ lục mọi thời đại khi tăng đến 1.895 USD một ounce, nó được gây ra bởi một báo cáo công việc kém tại Mỹ, cũng như đang diễn ra cuộc khủng hoảng nợ khu vực đồng Euro (EUR), và kéo dài sự không chắc chắn xung quanh "trần nợ công" của Mỹ. Thêm vào đó, trong khoảng thời gian 2002-2007, đồng USD mất giá trị so với đồng EUR đến 40% khiến giá vàng cứ nhích dần lên.
Đối với VN thì hồ hởi sảng khi lạc quan tếu là kể từ khi gia nhập WTO để hội nhập sâu vào nền kinh tế tư bản, nhưng giới chức điều hành kinhn tế, rồi đến hệ thống tài chính ngân hàng thì kém chuyên môn và lệch lạc nên lãnh đòn "nhập khẩu lạm phát bên ngoài", nền kinh tế in tiền, vay mượn dễ dãi để đầu tư quá mức vào các dự án kém hiệu quả như Vinashin chẳng hạn,... Nhà nước VN thời đó cũng mời các chiến lược gia các ngân hàng Mỹ tới VN giảng dạy ngắn hạn và hướng dẫn quan chức lãnh đạo ngành tài chính VN về nghiệp vụ ngân hàng này. Trong đó có ngân hàng ngân hàng Merrill Lynch (thuộc sự quản lý của Bank of America), rồi ngân hàng JPMorgan Chase, Morgan Stanley,...
Tôi thì mỉa mai rằng nếu thời đó tôi được cử sang VN để dạy học và hướng dẫn nghiệp vụ ngân hàng cho giới chức NHNN VN thì cũng đành bó tay, đó là như nhiều người tại Merrill Lynch, JPMorgan Chase, Morgan Stanley họ bị kẹt là trình độ chuyên môn của họ chỉ học hết bậc thạc sĩ, trong khi trình độ chuyên môn của giới chức NHNN VN thì lại toàn tiến sĩ, và việc giúp đỡ VN họ chỉ nói cho qua nhanh thôi, vì có truyền đạt cho họ cũng bằng bù, vì họ bị nhiễm và tôn sùng hệ thống kinh tế Chủ nghĩa Marx-Lenin quá nặng, nên không thích hợp về thị trường tư bản, nên nói cho qua và co cẳng chạy nhanh về Mỹ cho nó đỡ mất thời gian.
Về chuyên môn, tôi trở lại hồ sơ "chống đô la hóa", hay "chống vàng hóa", như là "bình ổn giá vàng" xưa kia và cho đến khi cựu ông Nguyễn Văn Bình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước VN đầy tai tiếng nói tỷ giá sẽ thay đổi hàng ngày nhằm chống lại đầu cơ đồng USD, với lý giải khi đó không ai dám găm USD giữ lại để kiếm lời,...và cũng được biết ông này cũng khá giỏi khi đã lừa được một đám đông quần chúng nhẹ dạ tin theo và bị bóc lột nhờ sự chênh lệch giá vàng và tỷ giá hối đoái quá lớn.
Câu trả lời là dự trữ ngoại tệ của VN yếu và mỏng, đồng nội tệ trượt giá, ngay cả chính NHNN thiếu ngoại tệ không đủ để giữ tỷ giá cố định, các ngân hàng và doanh nghiệp cũng thiếu ngoại tệ lúc đó. Khi đó dự trữ ngoại tệ của VN năm 2010 chỉ còn gần 13 tỷ USD thì đồng bạc VND chưa biến thành "giấy lộn" đã là quá may mắn rồi, và lẽ tất nhiên người có tài sản lớn họ phải chuyển qua các loại tài sản khác không mất giá, hoặc họ tẩu tán tài sản gửi tiền ra nước ngoài bằng nhiều hình thức. Vì trước ấy năm 2007 thì VN đã có trong tay hơn 23,7 tỷ $ tiền dự trữ ngoại hối rồi. Sau khi bình ổn quyết liệt và vét tiền của người dân thì dự trữ ngoại hối của VN tăng lên hơn 26,1 tỷ $ vào năm 2012, nhờ vét tiền bình ổn giá vàng chênh nhau quá lớn.
Thứ nữa trong hồ sơ kinh tế VN thời đó tôi cũng phân tích ghé qua, đó là quốc gia VN này gây ra nạn lạm phát do chính sách in tiền và chính nhà nước tham gia đầu cơ. Cụ thể, nạn nạm phát của VN năm 2008 là lên đến 19,86%, năm 2010-2011 lần lượt là 11,75% và 18,14% thì thử hỏi đồng bạc VND không mất giá thì làm sao mà đổ lỗi cho người dân tích trữ đồng USD và vàng được, vì thời đó đồng USD đâu có tăng giá, mà nó còn sụt giá tan tành.
Vì thời đó đồng $ của Mỹ sụt giá tệ hại dưới thời giáo sư Ben Bernanke làm Chủ tịch FED, Ben Bernanke đã tung ra biên pháp bất thường là chính sách "nới lỏng định lượng" (Quantitative Easing - QE). Cụ thể: QE1, QE2, QE3, với khẩu hiệu "Call it QE-Indefinitely" (gọi nó là QE-vô hạn định), khiến tiền Mỹ nhiều và rẻ. Thậm chí là trước cả gói QE1 thi hành vào tháng 12 năm 2008 - tháng 6 năm 2010, đồng USD trượt giá nặng nề nhất trong lịch sử đồng USD Mỹ khi vào năm 1973, người ta mới lập ra một chỉ số đồng USD, gọi là US Dollar Index (DXY), theo đó đồng USD được định giá qua một rổ tiền gồm sáu loại ngoại tệ chính, tính theo lối "trung bình gia trọng" của các ngoại tệ trong rổ tiền là đồng Euro (EUR), Yên Nhật (JPY), Bảng Anh (GBP), đồng đô la Canada (CAD), Krona Thụy Điển (SEK), Franc Thụy Sĩ (CHF) và chỉ số USDX này rơi xuống mức 71,24 vào tháng Ba năm 2008. Điều đó có nghĩa là đồng USD mất giá đến gần 29% so với 6 đồng tiền kể trên.
Tuy nhiên, đối với đồng tiền VND vì lý do lý luận thiếu chuyên môn là neo vào tỷ giá cố định đồng USD họ viện dẫn là tiền VND sẽ sụt giá theo USD thì quả là chuyện lạ, đó là nếu thả giá đồng tiền VND, theo đồng $ tất nhiên NHNN VN họ sẽ bán ra tiền VND để mua USD vào để làm giảm giá đồng tiền VND thì dự trữ ngoại hối của VN sẽ tăng chứ không giảm nhưng vì sao dự trữ ngoại hối của VN khi đó sút giảm còn tệ hơn Venezuela đang vỡ nợ bây giờ.
Đó là vào thời đó, vào đầu tuần tháng 03/2008, khi mà TTCK VN bị bể bóng, thì chính quyền VN lên kế hoạch gọi là “cấp cứu” khẩn cấp TTCK, với số tiền mờ ảo mà bơm vào TTCK một lượng tiền rất lớn trong thời gian rất ngắn để chặn đà tuột giá chứng khoán, không biết khi tung tiền bơm vốn như vậy thì chỉ số chứng VN-Index nó không tăng mà còn tuột giá kinh hoàng. Chỉ số VN-Index xác lập mức đỉnh cao nhất kỷ lục của nó là 1.170,67 điểm ngày 12/3/2007, rồi đến phiên giao dịch tuần đầu tiên của tháng 12/2008 nó rơi xuống dưới 300 điểm khi chỉ còn 299,68 điểm. Khi đó tỷ lệ lạm phát của VN bốc lên mây vì đem tiền, và in tiền bơm vào thị trường mọi ngõ ngách của thị trường và nền kinh tế thì làm sao mà đổ nổi cho nạn đầu cơ vàng hay USD được.
Thời gian gần đây, việc các ngân hàng nhận tiền ký thác trả lãi bằng đồng USD là 0%, đã nhận tiền miễn phí mà bắt người dân khi rút tiền ra là tiền VND thì hơi quá đáng. Hãy nhớ rằng, các ngân hàng nhận tiền ký thác của người dân bằng đồng $ họ cũng kiếm lời ở giữa nhờ sai biệt lãi suất, và các ngân hàng và người ký thác đều dùng tiền với mục đích kinh doanh chứ đỗ lỗi cho người khác đầu cơ là thiếu cơ sở sai trái nghiêm trọng nhằm mượn tiền người dân bằng đồng $ mà không trả lãi, nếu không có lời giải thích rõ ràng thì công luận sẽ nghĩ khác, có khi họ nghĩ là chỉ có "kẻ cướp" mới làm như vậy.
Bởi vì khi một tài khoản đã ký thác vào ngân hàng thì ngân hàng đó có toàn quyền sử dụng mục đích kinh doanh tài khoản của người ký thác và sẽ trả lại cho khách hàng khoản ký thác nguyên vẹn bằng đồng USD, và kèm lãi suất hay không có lãi suất,...nếu khách hàng có nhu cầu rút tiền của họ ra với nhiều mục đích khác nhau như đi du lịch, chữa bệnh ở nước ngoài hay gửi tiền cho con cái họ du học,...tất nhiên họ phải cần ngoại tệ USD, EUR,...
Kinh điển nhất là giới chức NHNN và nhiều nhà hoạch địch chính sách tiền tệ VN lập ra "chỉ số VND-Index", với "cái neo" tỷ giá đồng bạc VND được định giá qua một rổ tiền gồm 8 loại đồng tiền ngoại tệ chính, được tính theo lối "trung bình gia trọng" của đồng bạc các nền kinh tế gồm Mỹ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, và Thái Lan. Tức là nó bao gồm đồng USD, EUR, CNY, JPY, SGD, KRW, TWD, THB. Biên độ giao động của tỷ giá vẫn áp dụng là +/-1%, +/-2%, lên +/- 3%, với lý giải là chống nạn đầu cơ. Đấy là "tỷ giá ma", nó chẳng có chống ai cả mà chủ yếu là điều hành cho nó có lợi về tỷ giá cho NHNN VN vét tiền chứ thiệt thòi thì vẫn là số đông, vì tỷ giá đó có cơ quan tổ chức tài chính quốc tế nào giám sát đâu.
Cho nên kết luận của tôi là chẳng có ai là người dân hay các tổ chức khác mà làm lên cái chuyện đầu cơ vĩ đại này cả, vì nghiệp vụ đầu cơ không phải là dễ, người ta muốn đầu cơ thì cũng phải có quỹ đầu tư và dòng tiền lớn, và đội ngũ chiến lược gia phân tích thị trường đó để họ đầu cơ phải rất có kinh nghiệm và bản lĩnh, họ am hiểu rất sâu rộng về luật pháp, kinh tế, tài chính và các khí cụ đầu tư khác thì mới có khả năng đầu cơ, chứ đỗ lỗi cho người dân đầu cơ vàng, USD thì đó là sự dối trá là làm sai quản lý kém thì đổ lỗi cho người dân chứ mà nếu họ đổ lỗi cho tôi đầu cơ thì e rằng tôi đầu cơ giật sập luôn cả hệ thống tài chính VN và cho bay chức luôn kẻ đó đỗ lỗi cho tôi chứ không dễ mà đổ lỗi cho người lạ bên ngoài.
Tỷ giá US Dollar / Vietnamese Dong cho thấy không cần giải thích nhiều vì đâu tiền VND mất giá xưa kia khiến người dân đổ xô mua vàng và $.
Phương Thơ --
Morgan Stanley (NYSE:MS)
(Nguồn: http://phuongtho-morganstanley-ms.blogspot.com/)